THỦ ĐÔ HÀ NỘI QUA CÁC THỜI KỲ
Năm 2014, thủ đô Hà Nội của chúng ta bước vào tuổi  1.004, việc  kỷ niệm trọng thể một nghìn năm tuổi đã lùi lại phía sau được 4 năm. Năm 2014 này cả nước kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên phủ “ Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”( 07/5/1954-07/5/2014) cũng là năm Hà Nội kỷ niệm 60 năm ngày Giải phóng Thủ đô ( 10/10/1954-10/10/2014). Cứ mỗi ngày khi thức dậy lắng nghe nhạc hiệu của đài phát thanh truyền hình Hà Nội “ Đây Hồ Gươm, Hồng Hà, Hồ Tây, nghe lắng hồn núi sông ngàn năm. Đây Đông Đô, đây Thăng Long, đây Hà Nội...”Tiếng nhạc hùng hồn sâu lắng gợi nên niềm tự hào về Thủ đô trái tim của cả nước. Lại nói về tên gọi, kể từ khi đức vua Lý Thái Tổ ( Lý Công Uẩn) lên ngôi và dời đô từ Hoa Lư- Ninh Bình về thành Đại  La và đặt tên là kinh đô Thăng Long năm 1010 đến nay (2014) đã qua 3 lần đổi tên. Trong đó tên Thăng Long ( Rồng bay) tồn tại được 388 năm (1010-1398). Đến năm 1428 Lê Lợi đại thắng quân Minh, lên ngôi vua Lê Thái Tổ thì đổi tên thủ đô là Đông Kinh. Tên gọi Đông Kinh tồn tại gần trọn thời Hậu Lê qua cả thời nhà Mạc, nhà Lê Trịnh, nhà Tây Sơn, nhà Nguyễn cho đến năm 1831(1428-1831) là 403 năm. 
Hà Nội được mang tên từ năm 1831 do vua Minh Mạng ( nhà Nguyễn) đặt tên cho đến năm nay 2014 mới là 183 năm. Nếu so sánh với 2 tên gọi trước của thủ đô là Thăng Long và Đông Kinh thì tên Hà Nội còn trẻ hơn nhiều do với hai tên cũ. Vì vậy mới có cụm từ ( Thăng Long - Đông Đô – Hà Nội). Đúng ra theo sử sách thì phải gọi đúng tên là Đông Kinh chứ không phải là Đông Đô. Có thể do nhà nước phong kiến đặt tên cho kinh đô là nơi nhà vua ngự trị nên người ta mới chuyển tên từ Đông Kinh sang Đông Đô cho phù hợp chăng?
Lại  nói về những kỷ niệm liên quan đến thủ đô, là một người làm nghề mỏ và làm báo không chuyên, cứ mỗi năm có ngày lễ kỷ niệm liên quan đến Hà Nội tôi lại tìm tư liệu để viết và bày tỏ lòng mến yêu về mảnh đất có bề dày lịch sử văn hóa. Cách đây mười năm, vào dịp mùa thu năm 2004, nhân kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng Thủ đô, Hà Nội có tổ chức phát động một cuộc thi tìm hiểu về Thủ đô (10/10/1954-10/10/2004), tôi có viết bài bút ký “ Nhớ về mùa thu ấy, Than Nội Địa đã góp phần thắp sáng Thủ đô”. Vậy mà lại thêm một thập kỷ nữa đã đi qua. Hôm nay nhớ lại những kỷ niệm  cũ, tôi xin trích lại một đoạn trong bài bút ký cũ, trong đó có nêu lên một vài con số và sự kiện của những người thợ mỏ than vùng Việt Bắc năm xưa để chúng ta cùng tham khảo “Hà Nội ngày nay đã đẹp và hiện đại lên gấp hàng trăm lần, nhưng vẫn hội tụ đủ những nét đẹp rất riêng mà chỉ có ở nơi thành đô văn hiến. Thời gian không ngừng nghỉ và vẫn cứ tiến lên phía trước và để lại đằng sau nhiều kỷ niệm và dấu ấn khó phai. Những ngày thu năm nay cùng hoà chung niềm vui người dân Hà Nội, những người thợ mỏ vùng than Nội Địa lại còn có những niềm vui riêng về một kỷ niệm đã gắn bó với Thủ Đô mà còn ít người biết đến: Đó là chiến dịch thi đua làm than góp phần thắp sáng Thủ Đô những ngày đầu giải phóng. Xin ngược dòng lịch sử để trở lại những ngày này của năm 1954. Tháng 5 ngày 7, chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, thực dân Pháp phải ngồi vào bàn ký kết hiệp định Giơnevơ và rút quân xâm lược viễn chinh về nước, miền Bắc Việt Nam hoàn toàn giải phóng. Sau chín năm kháng chiến cực kỳ anh dũng (1945-1954) từ Thủ đô kháng chiến vùng Việt Bắc, Trung ương, Chính phủ và Bác Hồ đã tích cực chuẩn bị mọi điều kiện để về tiếp quản Thủ đô. Nhưng sau hiệp định Giơnevơ ký ngày 20/7/1954, vùng than Hòngai - Cẩm phả là khu vực tập kết 300 ngày của quân đội liên hiệp Pháp. Phải thua đau trên chiến trường, với bản chất thực dân chúng tìm mọi cách phá hoại nền hoà bình non trẻ của chúng ta, ngoài những âm mưu đen tối, chúng còn tìm mọi cách phá hoại nền kinh tế. Chúng gây khó khăn, không cung cấp than cho Nhà máy điện Yên phụ. Đứng trước những khó khăn, Bác Hồ và Chính phủ, quân đội về Hà Nội sẽ gặp phải một Thủ đô không có điện, không có nước. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Đảng và Bác Hồ đã lường trước được những khó khăn nên ngay từ đầu tháng 9 năm 1954 đồng chí Lê Thanh Nghị được Bác giao nhiệm vụ đã đến trực tiếp chỉ đạo và giao cho mỏ than Quán Triều ( nay là Xí nghiệp than Khánh hoà- Công ty than Nội Địa) tập trung mọi cố gắng khai thác đủ than để cung cấp cho nhà máy điện. Phấn khởi với nhiệm vụ mới được Đảng và Bác Hồ giao cho, lực lượng công nhân của mỏ cùng với thanh niên xung phong đã đoàn kết phối hợp tập trung và tổ chức thi đua lao động với tinh thần hăng hái nhất, họ đã làm việc quên mình, không kể thời gian, thời tiết mưa nắng thất thường. Khí thế thi đua của những người công nhân dưới chế độ mới được phát huy cao độ, mỏ than Quán Triều khi ấy do Tổng liên đoàn lao động Việt Nam quản lý. Với truyền thống yêu nước và cách mạng, toàn thể thợ mỏ vùng Quán Triều- Thái Nguyên đã lao động với tinh thần cao nhất. Chỉ với công cụ lao động thủ  công rất thô sơ là cuốc, sẻng, xè beng và đôi vai của người thợ làm việc ngày đêm vừa đào vừa xúc, rồi lại đục than, cạy đá, đội từng thúng than đổ dồn thành từng đống Sau đó dùng các phương tiện như xe ôtô, xe ngựa, xe thồ chuyên chở than về Thủ Đô. Với chiến dịch đặc biệt đó , những người thợ mỏ vùng than Thái Nguyên - Việt Bắc đã làm ra 1.390 tấn than thủ công cung cấp cho Nhà máy điện Yên Phụ. Bất chấp âm mưu đen tối của kẻ thù, than Thái Nguyên vẫn đến được nhà máy, điện vẫn được thắp sáng. Thủ đô vẫn lung linh ánh điện. Trong niềm vui ấy những người thợ  mỏ vùng Thái Nguyên có quyền tự hào được góp một chút công sức nhỏ bé với Hà Nội mùa thu  âý”.
Nhân đây cũng có thể nói rằng, tất cả những sự kiện lịch sử của Thủ đô và đất nước, những người thợ ngành Than – khoáng sản Việt Nam đều có sự đóng góp để xây dựng và phát triển, vậy nên chúng ta luôn mong muốn Hà Nội ngày càng phát triển để mãi mãi xứng đáng là Thủ đô, “ Trung tâm chính trị -văn hóa và trái tim của cả nước”.
 Xin cảm ơn bạn đọc đã quan tâm và hy vọng có dịp trao đổi tiếp về chủ đề này !
 
 
                                                                   Bài và ảnh của Ngọc Minh
 
 
 
 
                                               
 
Số lượt đọc: 3061 - Cập nhật lần cuối: 04:06 | 11/04/2014
Về trang trước Bản in Gửi mail Trang chủ