GIỚI THIỆU NHỮNG BÀI THƠ HAY

                    
   
Lời BTV. Chúng tôi vừa nhận được 02 bài thơ hay của tác giả Trần Nhuận Minh và Lý Biên Cương. Bài “Chiều xanh” và “ Tiếng than cửa sổ nghe quen”. Xin giới thiệu với bạn đọc và phần bình thơ do nhà văn Vũ Thảo Ngọc thể hiện.
               Chiều xanh
            Thơ Trần Nhuận Minh

Có một chiều xanh thẳm ở trong nhau
Gian gác nhỏ mưa lan mờ bến bãi
Áo em ngắn hết một thời con gái
Nỗi yêu anh còn biết giấu vào đâu

Có một chiều xa vắng ở bên nhau
Gió non thổi bậc thềm già nắng quái
Tóc em rối trăng lên chưa kịp chải
Đôi giọt buồn mơ mộng ở trong mây

Có một chiều giếng đá lá khô bay
Con đường dốc em đi không trở lại
Mây trinh nữ che ngang trời xóm bãi
Chim le le gọi bạn cuối đầm sâu

Có một chiều yên ấm ở xa nhau
Anh chợt thấy vầng trăng rằm cũng khuyết
Tà áo úa bồng bềnh cơn gió rét
Thổi nao lòng từ buổi chớm hoa bay.


    Chiều xanh của nhà thơ Trần Nhuận Minh được viết vào mùa đông năm 1968, mấy chục niên đã qua, nhưng người đọc vẫn cảm nhận bài thơ hình như không bị già đi, cũ đi, mà vẫn tươi rói một niềm dung dị với đề tài tình yêu. Những câu thơ vang lên trong cõi nhân tình: “Tóc em rối trăng lên chưa kịp chải”, câu thơ như buông trên đầu ngọn sóng. Ngọn sóng tình da diết ấy cứ dìu dặt đi giữa cuộc đời. Không uỷ mị, không hận thù, tình yêu dù có mất đi, vẫn trở thành tượng đài vĩnh cửu trong lòng mỗi người. Điểm nhìn của nhà thơ thật sự chinh phục và găm vào lòng người đọc : Có một chiều xanh thẳm ở trong nhau/Gian gác nhỏ mưa lan bờ bến bãi/Áo em ngắn hết một thời con gái/ Nỗi yêu anh còn biết giấu vào đâu...
    Tôi rất thích cách sử dụng ngôn từ của Trần Nhuận Minh, ông rất giỏi khi dùng từ “giấu” trong trường hợp này, có nhiều cách giấu, giấu mẹ, giấu cha, giấu bè, giấu bạn để yêu nhau, để thương thầm nhớ vụng nhau. Còn giấu ở đây được hình tượng hoá bằng một tà áo ngắn ở người con gái, gợi cho ta liên tưởng tới khoảnh khắc của đời người. Đó là khoảng thời gian chuyển đổi từ thời thiếu nữ mộng mơ sang một quãng đời tiếp theo của đời người để làm người phụ nữ với thiên chức cao cả làm vợ, làm mẹ. Để rồi, thời gian như ngưng lại, chất chứa: Có một chiều giếng đá, lá khô bay/Con đường dốc em đi không trở lại... Hình ảnh giếng đá, lá khô bay, nhắc ta liên tưởng đến hình ảnh cái dây gầu trong ca dao xưa. “Em đi không trở lại...”, như một câu hỏi, như một sự đánh thức cả anh và em - ở đâu trong thế gian này trong những ngày xa xôi ấy. Rồi chợt như thì thầm cùng ai đó: Mây trinh nữ che nghiêng trời xóm bãi/ Chim le le gọi bạn cuối đầm sâu. Hình ảnh em-em của thời son trẻ, trinh trắng lúc nào cũng ngự trị trong anh, một hình ảnh trọn vẹn và linh thiêng...
    Điệp khúc: Có một chiều xanh thẳm, có một chiều xa thẳm, có một chiều yên ấm...tạo cảm giác cho ta một xúc cảm mới mẻ, tươi tắn hơn, thật sự đã vượt qua cái mạch cảm về tình yêu theo lối thông thường. Những câu chữ như vút lên tạo một điểm tựa mới, cho ta và cả em nữa cùng được nâng lên rất nhiều, được bồi đắp và mở ra một không gian vừa gợi, vừa ảo. Có một chiều yên ấm ở xa nhau-như hư, như thực đã tạo cho ta cảm giác ấm áp và trọn vẹn, hay khi nhà thơ viết : Có một chiều xa vắng ở bên nhaulà cách nói ngược, cách chơi chữ-cảm giác xa mà lại thấy gần gũi vô cùng, vẫn thấy trọn vẹn cả ý và lời của miền yêu ấy. Bài thơ mở ra là một thoáng tiếc nuối, đầy hoài niệm : áo em ngắn hết một thời con giá/Nỗi yêu em còn biết giấu vào đâu,day dứt biết bao nhiêu, như tiếng chuông nhỏ thì thầm của cô, để chàng trai chợt nhận ra: Tóc em rối trăng lên chưa kịp chải/ Đôi giọt buồn mơ mộng đọng trong mây.Hình ảnh mây được tác giả gửi gắm với tất cả yêu thương và kỳ vọng, em là trăng, là mây hư ảo nhưng cũng chính là em để có khoảng không gian gần như có thực để: Có một chiều yên ấm ở xa nhauyên ấm ở xa nhau như lời tự bạch, như lời tự thú của mối tình cao khiết nhường kia phải lùi lại sau lưng mỗi người, chỉ nghĩ về nhau thôi đủ thấy ấm lòng và có sức lan toả mạnh, hình như đó chính cái nút thắt làm nên một thứ tình yêu huyền thoại-mất nhau mà vẫn có nhau mãi mãi...!
   Cấu trúc bài thơ thể hiện theo lối nghệ thuật rũ rối thời gian, các khái niệm về thời gian như đan chéo nhau, cùng thủ pháp nghệ thuật đối lập đã đưa bài thơ lên một tầm vóc mới, vừa cổ điển, vừa hiện đại. Nhà thơ không định bụng kể chuyện một câu chuyện tình từ đầu đến cuối, mà chỉ như một sự gợi mở, thủ thỉ tâm tình rồi khép lại tứ thơ như một hơi thở nhẹ. Rồi chợt toả sáng ấm áp : Tà áo úa bồng bềnh cơn gió rét/Thổi nao lòng từ buổi chớm hoa bay (tuy nhiên trong khoảng sáng của đoạn kết bài thơ này, tôi không đồng tình với câu : Tà áo úa...ó làm cho bài thơ nao buồn hơn, và có tính dự báo từ thuở ấy. Như cố thi sĩ Xuân Diệu đã từng thốt lên: Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt...nếu mà không tránh khỏi định mệnh, phải chăng đó chính là dụng ý của nhà thơ?). Bởi lẽ nỗi buồn ấy đặt bên cạnh niềm yêu vừa dung dị ấy, thánh thiện nhường ấy....vẫn sẽ là làm nên những huyền thoại tình yêu bất tử.
                                                                              Hạ Long, 2004
   
Tiếng than cửa sổ nghe quen
                          
        Lý Biên Cương
 

Mỗi khi công tác về đêm
Ngó lên điện sáng biết em có nhà
Gác phòng riêng hẳn hai ta
Nhỏ nhoi chật chội cũng là của nhau
Tại đây chiếc gối kê đầu
Chiếc chăn giả đệm dùng lâu, bạc rồi…
Tại đây khóe mắt em cười
Biết nhau từng bấy năm rồi vẫn nguyên
Tiếng than cửa sổ nghe quen
Tiếng trưa cảng thở, tiếng đêm biển gài
Ướt đầm tiếng của sớm mai
ấy là cái tiếng Hòn Gai nhà mình
tại đây bao chuyện tâm tình
bao nhiêu ước vọng chúng mình lo chia
ngọt ngào những chuyến về khuya
rưng rưng một chấm đèn kia nói nhiều…

âu rồi đọc lại bài thơ của Nhà văn Lý Biên Cương, người văn quen thuộc của độc giả vùng mỏ nói riêng và cả nước nói chung, tâm trạng tôi chợt thấy bổi hổi, bồi hồi vì cái gì đó, thật thân quen, thật tình tứ trong câu chuyện nhỏ qua bài thơ quen của nhà văn tài hoa vùng mỏ. Đó là cái tên gọi chắc chỉ nhà văn mới đặt tên cho vùng đất mình đang gắn bó: ấy là cái tiếng Hòn Gai nhà mình…nghe thân thương quá đỗi.
 Đọc bài thơ ta thấy nao nao trong dạ. Ai đó đã từng gắn bó với một vùng đất chắc dễ chia sẻ được cái tình to lớn của mỗi con người đã sống và gắn bó với vùng đất đó. Hơi ấm trao nhau, nụ hôn mối tình đầu, sự khó khăn trong cuộc sống, sự thử thách của thời gian với muôn vàn lý do để ta yêu, để ta giận hờn và nhớ nhung. Nhà văn Lý Biên Biên Cương được biết đến là một trong những cây bút suất sắc của vùng mỏ ở thể tài văn xuôi, đặc biệt là truyện ngắn (Truyện ngắn Đêm ấy vùng than ai thức-đạt giải Nhất Báo Văn nghệ từ đầu thập niên 70) nhưng nếu đã biết ông, ta còn biết ông là một người thơ đúng nghĩa. Những bài thơ của ông gợi nhiều sự liên tưởng đa thanh, đa âm.
Những câu thơ vấn vít, như có, như không, gợi mở về những điều bình dị mà lại chan chứa yêu thương cháy bỏng:

Gác phòng riêng hẳn hai ta
Nhỏ nhoi chật chội cũng là của nhau
Tại đây chiếc gối kê đầu
Chiếc chăn giả đệm dùng lâu, bạc rồi…
Tại đây khóe mắt em cười
Biết nhau từng bấy năm rồi vẫn nguyên
Tiếng than cửa sổ nghe quen
Tiếng trưa cảng thở, tiếng đêm biển gài

 Đó, dư vị tình yêu riêng đã được nhà văn tài hoa mã hóa thành nỗi nhớ chung của muôn người: khóe mắt, em cười, tiếng than, tiếng trưa, tiếng đêm, cảng thở, biển gài…những động từ như nối nhịp nhau mà tuôn ra những nức nở khôn cùng về sự nhớ thương da diết chỉ sau mấy bữa anh đi công tác về. Cái xa xôi ấy dù ngắn về vật chất, nhưng lại dài vô cùng về không gian và thời gian vô hình trong sự thương nhớ của tình yêu.
Ướt đầm tiếng của sớm mai
ấy là cái tiếng Hòn Gai nhà mình
tại đây bao chuyện tâm tình
bao nhiêu ước vọng chúng mình lo chia
ngọt ngào những chuyến về khuya
rưng rưng một chấm đèn kia nói nhiều…

 Ông đã mã hóa để gọi tiếng yêu thánh thót kia sau hình ảnh rõ là mơ mộng: Ướt đầm tiếng của sớm mai, để rồi gọi ra đúng cái tên gọi của chữ TÌNH: ấy là cái tiếng Hòn Gai nhà mình. Vâng, cái tiếng em, cái tiếng yêu nối nhịp hồi hộp kia không thể gọi tên khác, mà gọi chính tên địa danh nơi mình đã neo vào đó “tiếng Hòn Gai nhà mình”-là tiêng chung mà lại là tiếng riêng, bao bọc, yên bình, thân thương, để rồi : tại đây bao chuyện tâm tình/bao nhiêu ước vọng chúng mình lo chia. Tình yêu đã chuyển sang một trạng thái khác, trách nhiệm công dân! Xem ra, dù có mơ màng đến đâu thì vẫn phải quay trở lại với sự thực của đời sống, cơm áo, gạo tiền…Nhưng, thú thực đọc đi đọc lại bài thơ cứ thấy nó vấn vít, mộng mị… mà không thấy cái thô thiển đời thường…Có lẽ, đó chính là thiên chức của thi ca và của người thơ mới tạo ra được như thế. Và hơn hết, những âm vực của những tiếng mà nhà văn dùng phương pháp liệt kê như tiếng than, tiếng đêm, tiếng cảng, tiếng Hòn Gai nhà mình…để giải mã của lời thơ của mình. à, có lẽ là lý do chính đã làm nên một thi phẩm trọn vẹn gọi tên nỗi nhớ với tình yêu riêng chung, với mảnh đất mình đã cống hiến và gắn bó. Thân thương biết nhường nào, nỗi nhớ đó có ở bạn, có ở tôi, đó là NỖI NHỚ CHÍNH MÌNH!
                                                                       Hà Nội, 8/6/2012
                                                                   Nhà văn Vũ Thảo Ngọc


 

Số lượt đọc: 3271 - Cập nhật lần cuối: 04:03 | 20/03/2014
Về trang trước Bản in Gửi mail Trang chủ