VĂN HÓA – AN TOÀN VÀ VỆ SINH LAO ĐỘNG VẤN ĐỀ CẦN ĐƯỢC QUAN TÂM

 KS -Nguyễn Xuân Nguyên
 Chánh Thanh tra an toàn Tổng công ty

  Năm 2012 Chính phủ đã phát động Tuần lễ quốc gia về An toàn-Vệ sinh lao động và phòng chống cháy nổ lấy chủ đề “Xây dựng văn hóa, phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là trách nhiệm và quyền lợi của doanh nghiệp và người lao động”,một vấn đề không mới ở các nước phát triển, nhưng lại là một vấn đề mới ở Việt Nam.
   Thấy được tầm quan trọng của văn hoá phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, với trách nhiệm của mình đối với sức khoẻ và tính mạng của người lao động trong cả nước, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam đã quyết định tổ chức hội thảo bàn về “Vai trò của Công đoàn cơ sở trong xây dựng văn hóa phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp ở cơ  sở. Qua đó chỉ đạo, hướng dẫn các cấp công đoàn triển khai hoạt động xây dựng văn hoá AT-VSLĐ nói chung và văn hoá phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp nói riêng ở các cơ sở thuộc các địa phương, ngành.
  Năm 2013, Tuần lễ quốc gia AT-VSLĐ, PCCN lần thứ 15 diễn ra từ ngày 17 đến 23/3/2013 tại tỉnh Bắc Giang có chủ đề là “Tăng cường văn hóa ATLĐ và các biện pháp phòng ngừa TNLĐ, BNN, cháy nổ tại nơi làm việc”.
Qua 2 năm thực hiện công tác Văn hóa an toàn - Vệ sinh lao đông (VHAT- VSLĐ) tại Tổng công ty công nghiệp Mỏ Việt Bắc- Vinacomin, tới các công ty, phân xưởng, đội sản xuất ở đâu ta cũng thấy nói và nhắc đến (VHAT- VSLĐ) từ người chỉ huy sản xuất tới người công nhân lao động, đi tìm hiểu thực chất về sự hiểu biết của công nhân- cán bộ về (VHAT- VSLĐ) thì luôn được giải thích theo các sự hiểu biết khác nhau, không đồng nhất về quan điểm. Vì vậy  tôi muốn qua bài viết này xin phép được trích dẫn những khái niệm, định nghĩa  về ( VHAT- VSLĐ) để những người làm công tác an toàn và người lao động chúng ta cùng đọc và suy ngẫm để thực hiện.
I- Những khái niệm và định nghĩa.
 Thứ nhất : Để thực hiện việc xây dựng văn hoá phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp ở doanh nghiệp, việc đầu tiên hết sức quan trọng là phải hiểu khái niệm “Văn hoá, văn hoá phòng ngừa TNLĐ, BNN” là gì? Nội dung và tính chất của nó ra sao? Trách nhiệm của các thành viên trong cộng đồng văn hoá như thế nào?
Theo cách hiểu truyền thống lâu nay của các danh nhân, học giả, các tổ chức, Văn hoá là khái niệm mang nội hàm rất rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người vì vậy có rất nhiều cách hiểu khác nhau. Cho đến nay, vẫn chưa có được một định nghĩa chung về văn hoá. Tuy nhiên vẫn có thể tham khảo một số định nghĩa để có thể hiểu rõ văn hoá là gồm những cái gì.
Theo định nghĩa năm 2002 của UNESCO thì “Văn hoá nên được tiếp cận như là một tập hợp của những đặc trưng về tâm hồn, vật chất, trí thức và xúc cảm của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội và nó chứa đựng ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống, phương thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và đức tin”.
Theo Hồ Chí Minh, “Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu của đời sống văn hoá và sinh tồn”. Như vậy, văn hoá không chỉ bao gồm tinh thần mà còn có cả giá trị vật chất. Một cách hiểu khác, Văn hoá là cách sống bao gồm phong cách ẩm thực, trang phục, cư xử và cả đức tin, trí thức được tiếp nhận.
Thứ hai: Phải lấy con người làm trọng tâm.Con người có khả năng hình thành văn hoá và với tư cách thành viên của một xã hội, con người tiếp thu văn hoá, bảo tồn nó đồng thời truyền đạt nó từ thế hệ này sang thế hệ khác. Việc có chung văn hoá giúp xác định nhóm người hay xã hội mà các cá thể là thành viên. Văn hoá bao gồm tất cả những gì làm cho dân tộc này khác dân tộc kia. Khi nói đến văn hoá, người ta còn đưa ra khái niệm văn hoá nhóm. Văn hoá nhóm là hệ thống các giá trị, các quan niệm, được hình thành trong một nhóm người. Văn hoá nhóm được hình thành từ khi quan hệ trong nhóm được thiết lập và cùng với thời gian quy chế được thiết lập, các thông tin được trao đổi và các thành viên cùng trải qua các sự kiện. Mỗi nhóm người đều có văn hoá riêng của mình, nhưng đồng thời cũng là một phần của nền văn hoá toàn xã hội, hay nói cách khác, bên cạnh văn hoá chung, mỗi nhóm người còn có những văn hoá riêng, ví dụ: Văn hoá doanh nghiệp của cả xã hội và văn hoá doanh nghiệp của một tập đoàn, một tổ chức.
Thứ ba : Phải thấy rõ trách nhiệm xây dựng văn hoá an toàn, phòng ngừa TNLĐ và BNN là trách nhiệm của cả 3 bên đối tác trong nền kinh tế là: Chính phủ - Người sử dụng lao động và đại diện của người lao động.

Trong lĩnh vực lao động, tạo ra điều kiện làm việc an toàn, vệ sinh nhằm ngăn ngừa tai nạn, bệnh nghề nghiệp, bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ cho người lao động, đặc biệt trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đặt ra những thách thức mới, đòi hỏi mới về đảm bảo AT-VSLĐ cũng được đặt ra đối với một Chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động, đó là phải xây dựng văn hoá an toàn, văn hoá phòng ngừa TNLĐ và BNN trong cơ sở lao động.
Tình hình TNLĐ, BNN trong những năm gần đây nhìn từ nguyên nhân dẫn đến tai nạn, BNN cho thấy có đến gần 80% số vụ TNLĐ chết người và tình trạng sức khoẻ người    lao động giảm sút, số người mắc bệnh nghề nghiệp tăng đều xuất phát từ những hành vi ứng xử của người lao động và người sử dụng lao động, chính điều này đòi hỏi sự cần thiết xây dựng văn hoá an toàn, văn hoá phòng ngừa TNLĐ và BNN trong doanh nghiệp là hết sức cần thiết.
Vậy văn hoá an toàn là gì? Theo kết luận của Hội nghị lao động Quốc tế tổ chức vào tháng 6 năm 2003, Văn hoá phòng ngừa trong lĩnh vực AT-VSLĐ mang tầm quốc gia, là một văn hoá trong đó quyền của người lao động được có môi trường làm việc an toàn và vệ sinh, được tất cả các bên tôn trọng. Đó là văn hoá trong đó các Chính phủ, những người sử dụng lao động và người lao động tham gia tích cực vào việc bảo đảm một môi trường làm việc an toàn và vệ sinh thông qua một hệ thống với các quyền, trách nhiệm và bổn phận được xác định là văn hoá trong đó nguyên tắc phòng ngừa được đặt vào vị trí ưu tiên hàng đầu. Văn hoá an toàn, qua cách trình bày ở trên chính là văn hoá phòng ngừa TNLĐ, BNN. Vì chính việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa (đa dạng, tổng hợp) trong hoạt động lao động góp phần quyết định việc có để xảy ra sự cố, TNLĐ, BNN hay không. Cũng như văn hóa nói chung, văn hoá an toàn - vệ sinh mang tính phòng ngừa là một tập hợp của những đặc trưng về cách sống bao gồm phong cách tác phong, trang phục, cư xử của một nhóm người liên quan mật thiết với nhau và cùng tham gia vào quá trình lao động để tạo ra các sản phẩm vật chất và tinh thần cho xã hội nói chung và nhóm người đó nói riêng.
Như vậy, xây dựng văn hoá an toàn trong lao động hay văn hoá phòng ngừa TNLĐ, BNN chính là xây dựng các nội dung phải thực hiện để đảm bảo an toàn, phòng chống TNLĐ, BNN, PCCN; xây dựng ý thức, tác phong thói quen làm việc an toàn; xây dựng các quy tắc, các chuẩn mực ứng xử của các thành viên liên quan và tham gia quá trình lao động sản xuất đối với các vấn đề quy định nhằm bảo đảm an toàn vệ sinh lao động. Để xây dựng và hình thành được văn hoá an toàn - vệ sinh mang tính phòng ngừa, ngoài việc đòi hỏi cần phải tận dụng tất cả các phương tiện sẵn có nhằm nâng cao những hiểu biết, kiến thức và nhận thức chung về những khái niệm về các nguy cơ, rủi ro cũng như cách phòng ngừa và kiểm soát chúng, còn phải nâng cao nhận thức về mặt luật pháp, chính sách trong lĩnh vực AT-VSLĐ cho NSDLĐ, NLĐ, nhằm làm cho họ thấy được trách nhiệm của mình trong việc hình thành, thực hiện và phát triển văn hoá an toàn trên cương vị của mình, hay nói cách khác là làm cho họ thực hiện tốt trách nhiệm và quyền của mình trong công tác bảo đảm ATVSLĐ.
Là người đại diện để bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ cho người lao động trong quá trình lao động sản xuất ở doanh nghiệp, tổ chức công đoàn Việt Nam khẳng định “Công việc an toàn (trên nhiều nghĩa, nhiều phạm vi trong đó có vấn đề về ĐKLV an toàn) cho người lao động không chỉ là một chính sách kinh tế mà còn là quyền cơ bản của con người” chính vì vậy, tất cả mọi người là Chính phủ hay NSDLĐ, NLĐ đều phải có trách nhiệm và nghĩa vụ trong việc bảo đảm AT-VSLĐ, không để xảy ra TNLĐ, BNN thông qua việc xây dựng văn hoá phòng ngừa TNLĐ, BNN là hết sức cần thiết, cần sự đồng tâm hiệp lực của các đối tác, trong đó Công đoàn cơ sở (người đại diện của NLĐ) có vai trò hết sức quan trọng trong việc thúc đẩy hình thành, xây dựng và thực hiện tốt VHAT ở doanh nghiệp. Vấn đề là để thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình, Công đoàn cơ sở cần phải làm gì, làm như thế nào để thực hiện việc tăng cường xây dựng và thực hiện Văn hóa an toàn trong giai đoạn hiện nay?
II- Những biên pháp nhằm đảm bảo an tòan lao động cần được triển khai tại các công ty, đơn vị:
1. Bố trí sử dụng con người hợp lý.
 - Tăng cường củng cố, ổn định bộ máy làm công tác AT-VSLĐ đảm bảo về số lượng và từng bước nâng cao chất lượng (Các công ty có quy mô lớn, có nhiều nguy cơ gây mất an toàn nên bố trí Phó Giám đốc chuyên trách công tác AT-VSLĐ). Tạo điều kiện để cán bộ làm công tác AT-VSLĐ được đào tạo nâng cao.
- Phân công, phân cấp rõ ràng trong công tác AT-VSLĐ, phổ biến để đảm bảo từng cán bộ quản lý đều nắm rõ được nhiệm vụ của mình.
2. Nâng cao nhận thức về AT-VSLĐ cho người sử dụng lao động và người lao động.
- Tuyên truyền, huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về AT-VSLĐ cho người lao động.
-  Cải thiện điều kiện lao động, thực hiện tốt việc chăm sóc sức khỏe người lao động.
- Các chế tài nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lý AT-VSLĐ, xử lý vi phạm.
- Tổ chức điều hành sản xuất khoa học, hợp lý.
- Khắc phục các tồn tại trong thiết kế, thi công, lấy kỹ thuật cơ bản làm then chốt.
- Lựa chọn các công nghệ thiết bị phù hợp đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia.


 

Ảnh: Xe ô tô tải được sửa chữa và bảo dưỡng tại Công ty cổ phần cơ khí mỏ Việt Bắc-VVMI. ảnh của Vũ Tiến Nhật

Tài liệu trích dẫn : Theo tạp chí BHLĐ tháng 3/2013
                                   Tamnhin.net -31/03/2011

                                                         Nguyễn Xuân Nguyên
                                                       
 

Số lượt đọc: 5766 - Cập nhật lần cuối: 07:25 | 25/06/2013
Về trang trước Bản in Gửi mail Trang chủ