CHÙA MÍA MỘT DI TÍCH LỊCH SỬ NỔI TIẾNG XỨ ĐOÀI

Một số bạn đọc có sở thích tham quan, vãn cảnh chùa ngày xuân, điện cho tôi hỏi “ Nghe anh nói, anh quê ở Xứ Đoài là một vùng đất nổi tiếng với nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng. Năm ngoái anh có kể về chùa Tây Phương, thế còn chùa Mía anh có biết không kể cho chúng tôi đôi chút để mùa xuân này sắp xếp đi chơi cuối tuần” ?
 Được bạn đọc quan tâm, tôi cảm ơn ! Đúng làng quê của tôi ở cách chùa khoảng hai mươi cây số. Tôi đã nhiều lần đi thăm chùa, cũng đã xem và ghi chép được đôi chút về ngôi chùa nổi tiếng này.
Chùa Mía ở vị trí cách nội thành Hà Nội 45 cây số về phía Tây, chùa nằm đúng ở làng Mía thuộc xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây. ( ngày xưa cả vùng đất thuộc Sơn Tây thường gọi là xứ Đoài)
Chùa Mía có tên chữ là Sùng Nghiêm Tự, được xây dựng vào cuối đời Trần. Toàn bộ ngôi chùa được xây dựng bằng gỗ quý có  kiến trúc hình chữ “Mục”. Theo tài liệu để lại thì đến khoảng thế kỷ 17, chùa đã bị đổ nát và hoang phế nhiều. Năm Đức Long thứ tư ( 1632) bà Nguyễn Thị Dong là vợ chúa Trịnh Tráng ( 1632-1657) đã đứng ra hưng công để xây dựng lại ngôi chùa. Vì là người có công lớn nhất, nên sau khi chùa hoàn thành bà đã được tạc tượng đưa vào thờ trong chùa, được nhân dân kính trọng tôn bà là Bà Chúa Mía. Chùa tọa lạc trên một ngọn đồi đất đá ong, có quy mô lớn, được tách ra làm ba khoảnh tách bạch. Phía ngoài cùng là gác chuông, tiếp đó là sân chùa. Ở bên góc phải là một cây đa vài trăm năm tuổi, tán lá sum suê che mát cả một khoảng không gian rộng tạo nên cho chùa một không gian yên tĩnh, mát mẻ và linh thiêng. Qua cổng gạch là đến dãy nhà thụ trai( nơi ở của các nhà sư). Tiếp đến là khu nhà chính bao gồm: Nhà bái đường, chùa hạ, chùa trong và thượng điện. Ở khu bái đường có một tấm bia đá được dựng vào năm bắt đầu sửa chùa (1632). Tấm bia đá có chiều cao hơn 1,6 m, chiều rộng là 1,2 mét đặt trên một con rùa đá đồ sộ, nhìn tượng rùa đá ở đây khiến ta liên tưởng đến những con rùa đội bia đá trong khu di tích Văn Miếu- Quốc Tử Giám, Hà Nội. Nội dung của tấm bia ghi công đức của Bà Chúa Mía xây chùa. Đây cũng là một tấm bia to đẹp còn tồn tại đến bây giờ.
 Chùa hạ và chùa trong được nối với nhau bằng hai dãy hành lang bao quanh lấy khu thượng điện, kiến trúc theo kiểu chữ “ Đinh”(chuôi vồ). Tất cả các chi tiết làm bằng gỗ đều được chạm trổ rất độc đáo, thể hiện được sự cao siêu của các nghệ nhân về nghệ thuật chạm khắc gỗ thời kỳ đó. Gần với gác chuông và cây đa cổ thụ là tòa bảo tháp Cửu Phẩm Liên Hoa cao 13 mét thờ vọng Xá lợi của Đức Phật. Tòa gác chuông làm theo kiểu kiến trúc chồng diêm hai tầng, tám mái. Các góc, mái đều gắn đao triện. Sàn nhà lát gỗ, trên tầng gác có lan can tiện bằng gỗ. Các ván long, xà nách đều được bào, soi cạnh và chạm khắc trang trí về đề tài hoa, lá. Ở đây có hai  tấm bia, một tấm có niên đại 1621, một tấm dựng năm 1750. Trên gác treo một quả chuông đồng được đúc năm Cảnh Hưng thứ tư       (1745), một khánh đồng đúc năm Thiệu Trị thứ sáu (1846). Bên trong chùa có rất nhiều pho tượng Phật độc đáo. Tất cả có 287 pho tượng lớn, nhỏ, trong đó có 6 pho tượng đồng, 106 pho tượng gỗ và 174 pho tượng bằng đất luyện được sơn son thếp vàng. Các pho tượng dù được tạc, đúc, nặn đều thể hiện tính cao siêu, khéo léo và tai hoa của những người thợ khi xưa. Rất nhiều pho tượng được xem như những tác phẩm nghệ thuật tạo hình tiêu biểu, trong đó tại tòa thượng điện có một bộ gồm 8 pho tượng gọi là “ Bát bộ Kim Cương” được làm bằng đất luyện. Ở mỗi pho đều thể hiện là một võ tướng đang tư thế chuẩn bị chiến đấu với tà ma, yêu nguyệt để bảo vệ sự tôn nghiêm của phật phát. Hình khối, bố cục vững chắc, thân hình cân đối, đường nét thoải mái và khỏe mạnh. Nếu ta thấy ở chùa Tây Phương có bộ tượng La Hán độc đáo diễn tả hết tất cả nội tâm của mỗi con người thì ở chùa Mía các pho tượng Bát bộ Kim Cương cũng được coi như những điển hình của nghệ thuật, đặc biệt là miêu tả ngoại hình, dung mạo những con người giầu tinh thần thượng võ. Trong khu vực  chùa còn có hai dãy hành lang còn có rất nhiều pho tượng khác, mà nổi bật nhất là pho tượng tuyệt tác như pho tượng Tuyết Sơn cao 0,76 mét, trông nhỏ hơn pho Tuyết Sơn ở chùa Tây Phương. Một pho tượng khác cũng được coi là rất nổi bật ở chùa Mía là tượng Quan Âm Tống Tử cao 0,76 mét, thường được gọi là bà Thị Kính. Pho tượng này diễn tả một người phụ nữ thùy mị, có duyên, vẻ mặt buồn nhưng rất hiền từ nhân hậu, hai tay ẵm một đứa trẻ bụ bẫm và kháu khỉnh. Toàn bộ các đường nét của tượng được chạm khắc mềm mại, trau truốt. Với những tác phẩm nghệ thuật điêu khắc đặc sắc, kiến trúc nghệ thuật độc đáo, quy mô bề thế và đẹp, chùa Mía đã được công nhận là một ngôi chùa nổi tiếng ở vùng Sơn Tây và Xứ Đoài từ mấy thế kỷ đến nay.
 Cũng ở khu vực này, nếu có dịp đến tham quan vào ngày xuân, các bạn còn có thể viếng thăm Lăng Phùng Hưng, Lăng Ngô Quyền, thăm Đình Mông Phụ và làng cổ Đường Lâm. Xem lại hàng cây duối cổ được tương truyền là để vua Ngô Quyền buộc voi sau khi đánh trận về. Nếu  còn thời gian thì có thể thăm tiếp một địa danh nổi tiếng linh thiêng nữa là Đền Và ở xã Trung Hưng, thị xã Sơn Tây. Đền thờ vị thần Tản Viên Sơn Thánh, một trong 4 vị và là người đứng đầu trong nhóm Thánh “ Tứ Bất Tử” dân gian gọi là vị “ Phúc Thần Thượng Đẳng Tối Linh”. Đền cũng có quy mô bền thế và đẹp đẽ, nếu có dịp tôi sẽ mô tả ở bài viết sau.
  Ngày xuân đi lễ chùa, tham quan các di tích lịch sử, nghĩ về người xưa để ngẫm về cuộc sống hiện tại còn biết bao nhiêu bề bộn và trăm nỗi âu lo. Những vùng đất và dấu ấn của người xưa để lại cùng với thời gian trôi đi sẽ làm cho lòng ta lắng lại, tâm hồn thư thái kết nối lại với lịch sử đã qua đi vài thế kỷ. Sau chuyến đi ta lại bước vào cuộc sống đời thường nhưng tâm hồn sẽ bớt đi nhiều ưu tư, phiền muộn với mong muốn cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn lên, thực hiện được những ước mơ hằng ấp ủ để mỗi ngày, tháng được sống niềm vui luôn được nhân lên, nỗi buồn sẽ tiêu  tan đi hết. Vài lời tâm sự dông dài kết thúc bài viết kể về một di tích lịch sử ở Xứ Đoài, mong bạn đọc quan tâm, dịp khác tôi sẽ giới thiệu thêm các ngôi chùa, đình, đền, miếu thuộc vùng Sơn Tây cũ. Mong các bạn sẽ có nhưng chuyến tham quan bổ ích.

                                                 Nguyễn Quang Tình







 

Số lượt đọc: 4204 - Cập nhật lần cuối: 04:02 | 24/01/2013
Về trang trước Bản in Gửi mail Trang chủ