Dấu hiệu khủng hoảng nợ?

 

TS.Nguyễn Đức Thành - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách(Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã nhấn mạnh điều này trong bài viết về thực trạng và khả năng thanh khoản  của nợ công của Việt Nam.

Theo TS.Nguyễn Đức Thành, tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam đang chậm lại; thâm hụt cán cân vãng lai tăng vọt lên xấp xỉ 10% GDP, đồng thời kéo theo sự mất giá liên tiếp của đồng nội tệ; thâm hụt ngân sách kéo dài và cung tiền trong nước tăng mạnh khiến vòng xoáy tăng giá khó kiểm soát.

Trung bình trong thập kỷ qua, tổng thu ngân sách từ các khoản thu từ thuế và phí chiếm khoảng 21,5%GDP, cao hơn rất nhiều so với các nước khác trong khu vực. Như vậy, ngoài việc chịu “thuế” lạm phát hàng năm hơn 10%, những chính sách bảo hộ và thuế chồng lên thuế đang khiến tỷ lệ thuế /thu nhập cao gấp từ 1,4 đến 3 lần so với các nước châu Á khác.

Thêm vào đó, thu ngân sách của Việt Nam phụ thuộc một phần vào các nguồn thu từ việc bán tài sản, bán tài nguyên và thuế liên quan đến hoạt động thương mại quốc tế. Đây là những nguồn thu kém bền vững và có nguy cơ suy giảm trong những năm tới khi nguồn tài nguyên và tài sản thuộc sở hữu Nhà nước dần cạn kiệt, và khi Việt Nam phải thực hiện các cam kết khi đã gia nhập WTO.

TS.Nguyễn Đức Thành nêu rõ, so với nợ công trong nước thì nợ công nước ngoài của Việt Nam có rủi ro lãi suất khá thấp do gần 85% nợ nước ngoài có mức lãi suất ưu đãi dưới 3%. Tuy nhiên, cùng với việc trở thành nước có mức thu nhập trung bình, việc nền kinh tế đang bộc lộ những rủi ro khiến cho Việt Nam khó có thể tiếp tục thu hút được những khoản nợ với lãi suất thấp trong thời gian tới.

Một khía cạnh rủi ro quan trọng của nợ công liên quan đến những biến động của tỷ giá. Sự yếu đi liên tục của đồng VND khiến các khoản nợ vay bằng ngoại tệ tăng lên về quy mô nếu tính theo đồng nội tệ.

TS.Nguyễn Đức Thành cho rằng, nếu tính theo giá trị thực, giá trị của các khoản nợ này lại giảm vì lạm phát trong giai đoạn 2002 – 2010 của Việt Nam lên tới 110%. Với những giả định hợp lý về lạm phát, tăng trưởng kinh tế, sự mất giá của đồng nội tệ, kịch bản tiêu chuẩn cho mô hình dự báo nợ công cho thấy nhiều khả năng nợ công của Việt Nam sẽ tạm chững lại trong năm 2011 do lạm phát tăng mạnh.

Tuy nhiên, những năm tiếp theo, tỷ lệ nợ công sẽ tăng dần đều và đạt mức 64% GDP vào năm 2015, và 80% GDP vào năm 2020. Kịch bản này đòi hỏi Chính phủ phải đưa dần thâm hụt ngân sách tổng thể từ 7,7% trong năm 2009 xuống còn 4,3% năm 2011, 3,1% trong năm 2015 và 2,8% GDP trong năm 2020.

Bất cứ chương trình chi tiêu thái quá nào hoặc gây thâm hụt ngân sách đều có thể khiến nợ công tăng nhanh hơn kịch bản tiêu chuẩn, hoặc sẽ gây lạm phát cao và nội tệ mất giá mạnh.

Theo các chuyên gia, nợ công tăng nhanh chính là hệ quả của việc tăng đầu tư công để thúc đẩy tăng trưởng.

Xét về tỷ lệ vốn đầu tư/GDP, Chính phủ Việt Nam đang là nhà đầu tư lớn nhất so với chính phủ các nước Đông Á và Đông Nam Á. Mỗi năm, đầu tư công của Việt Nam bằng khoảng 17%-20% GDP. Tỷ lệ này ở các nước trong khu vực thấp hơn rất nhiều (mức trung bình là dưới 5%, tại Trung Quốc là 3,5%, Indonesia 1,6%)… Chỉ số ICOR (càng cao thì hiệu quả đầu tư càng thấp) của Việt Nam năm 2007 là 5,2, năm 2008 tăng lên 6,66 và năm 2009 tăng lên trên 8.

Chuyên gia kinh tế TS. Lê Đăng Doanh cho rằng, vấn đề bây giờ là Chính phủ phải tìm đến cải cách những căn nguyên dẫn đến bệnh bùng phát đầu tư vô lối này. Đó là việc siết chặt kỷ luật đầu tư, lập một qui chế chặt chẽ về trách nhiệm của những người "chủ trì sử dụng vốn đầu tư công".Trên cơ sở đó, Nhà nước phải kiến tạo một cơ chế để bản thân các doanh nghiệp Nhà nước phải hết sức thận trọng trong việc đầu tư mà lâu dài, không  cần một đợt rà soát cắt giảm theo cơ chế hành chính hiện nay.

Nếu không thay đổi được cơ chế giám sát đầu tư thì sẽ khó mà tạo động lực thay đổi "hiệu quả đầu tư". Việc cắt giảm bằng mệnh lệnh hành chính chỉ có thể tác dụng tích cực nhất thời và khó mà đáp ứng yêu cầu của Thủ tướng đề ra. Hơn hết, vấn đề đầu tư công phải công bố công khai, minh bạch để toàn dân, các cơ quan dân cử giám sát. 
Sơn Hà

Theo tamnhin.net

 

 

Số lượt đọc: 4653 - Cập nhật lần cuối: 01:35 | 31/05/2011
Về trang trước Bản in Gửi mail Trang chủ