TRUYỀN THỐNG CÁCH MẠNG VẺ VANG, NIỀM TỰ HÀO CỦA CÁC THẾ HỆ CÔNG NHÂN MỎ
         
                                   
                    Nhà báo Nguyễn Quang Tình 
 
Ngày 12/11 năm nay công nhân, cán bộ và lao động ngành than – khoáng sản Việt Nam kỷ niệm lần thứ 78 năm ngày truyền thống vẻ vang của đội ngũ những người thợ mỏ (12/11/1936 - 12/11/2011).
 Đây là ngày hội lớn, ngày kỷ niệm lịch sử đáng ghi nhớ nhất đối với tất cả các thế hệ công nhân, cán bộ ngành than Việt Nam
 
 
Chuẩn bị vào ca. 
 
Gần một thế kỷ và là gạch nối giữa hai thế kỷ, hai thiên niên kỷ đã qua, lịch sử đã chứng kiến biết bao đổi thay trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Cùng với nhân dân cả nước, công nhân ngành Than dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam quang vinh với tinh thần '' Kỷ luật và đồng tâm '' đã vượt qua mọi gian khổ hy sinh lập nên nhiều thành tích xuất sắc góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng nước Việt Nam độc lập đổi mới và tiến lên giầu mạnh. Nhân ngày vui năm nay gần 15 vạn công nhân cán bộ ngành than khoáng sản trong đó có trên 5 nghìn công nhân cán bộ Tổng Công ty công nghiệp mỏ Việt Bắc- Vinacomin cùng nhau ôn lại truyền thống vẻ vang của những người thợ mỏ năm xưa để càng hiểu thêm về người thợ mỏ hôm nay. Cách đây 78 năm, ngày 12/11/1936 hơn 3 vạn thợ mỏ vùng Hòn Gai, Cẩm Phả, Đông Triều thuộc tỉnh Quảng Ninh đã dũng cảm đứng lên làm cuộc tổng bãi công yêu cầu chủ mỏ phải tăng lương, chống đánh đập, ngược đãi công nhân, cải thiện điều kiện lao động. Nhờ tinh thần đấu tranh quả cảm, đoàn kết và ý thức kỷ luật cao, bất chấp các thủ đoạn lừa phỉnh dụ dỗ và đàn áp dã man của bọn chủ mỏ, bọn thống trị thực dân Pháp và tay sai. Cuối cùng bọn chủ mỏ phải chấp nhận mọi yêu sách của công nhân. Cuộc tổng bãi công đã đạt được thắng lợi hoàn toàn.
Cán bộ công nhân tự hào về đội ngũ công nhân mỏ than là một tổ chức vô sản ra đời sớm nhất ở nước ta, từ khi chủ nghĩa thực dân Pháp tiến hành chính sách khai thác thuộc địa, bóc lột lao động và vơ vét tài nguyên của Việt Nam. Từ cuối thế kỷ 19 các mỏ khoáng chất đã ra đời, trong đó có công ty than Bắc kỳ được thành lập năm 1888 là tập đoàn tư sản lớn nhất của thực dân Pháp và cũng từ đây vùng mỏ Quảng Ninh trở thành khu công nghiệp lớn và quan trọng nhất ở Việt Nam và Đông Dương. Đội ngũ công nhân mỏ than cũng từ đây được hình thành và dần dần trở thành lực lượng công nhân công nghiệp trong giai cấp công nhân Việt Nam.
Công nhân mỏ xuất thân từ những người nông dân nghèo khổ ở các tỉnh đồng bằng Bắc bộ bị địa chủ phong kiến và bọn cường hào gian ác áp bức bóc lột phải ra mỏ làm phu kiếm sống. Một số khác là anh em thợ thủ công bị thất nghiệp phiêu bạt ra đất mỏ làm ăn. Những người thợ mỏ mang trong lòng nỗi nhục của người dân mất nước phải làm nô lệ và mối căm thù bọn tay sai phong kiến nên ý thức phản kháng luôn luôn sục sôi trong trái tim họ khi có thời cơ và có hạt nhân lãnh đạo, họ sẵn sàng vùng lên đấu tranh.
Công việc khai thác mỏ lúc này hoàn toàn là thủ công hết sức nặng nhọc vất vả. Mỗi ngày thợ phải làm từ 10 đến 12 giờ tiền lương ít ỏi, cuộc sống cơ cực lại thường xuyên bị bọn cai ký đánh đập bớt xén. Điều kiện ăn ở sinh sống rất lầm than. Họ không có con đường nào khác là phải đấu tranh đòi chủ mỏ tăng lương cải thiện điều kiện làm việc.
Vào những năm 20 của thế kỷ hai mươi, công nhân cả nước đã có nhiều hoạt động đấu tranh chống giới chủ, bọn cầm quyền thực dân Pháp và tay sai. Trong ngành mỏ ở các tỉnh Yên Bái, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh, Thái Nguyên công nhân mỏ cũng có nhiều cuộc phản kháng sự áp bức bóc lột của bọn chủ mỏ. Cho đến những năm 30 của thế kỷ  20 sau khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời, tại các vùng mỏ nhiều chi bộ Đảng cộng sản được bí mật thành lập, thu hút những người thợ mỏ giác ngộ, có tinh thần đấu tranh, những người tiên tiến nhất trong đội ngũ công nhân tham gia. Thời kỳ này phong trào vô sản hoá của Đảng đã đưa nhiều đảng viên về vùng mỏ làm công nhân, sống gần gũi với thợ mỏ để tuyên truyền vận động giác ngộ họ, cùng họ tổ chức những cuộc đấu tranh. Trước mắt là cuộc đấu tranh có tính chất kinh tế, đòi quyền lợi và tập dượt để phát triển thành cuộc đấu tranh chính trị chống chế độ thống trị cuả bọn thực dân Pháp, trong đó cuộc tổng bãi công vang dội của hơn 3 vạn thợ mỏ từ chiều ngày 12/11/1936 đã đánh dấu chặng đường trưởng thành của phong trào đấu tranh của công nhân mỏ.
Cuộc tổng bãi công được mở đầu tại vùng Cẩm phả. Đây là một trung tâm khai thác lớn của Công ty than Bắc kỳ, nơi tập trung đông công nhân nhất và cũng là nơi diễn ra nhiều mâu thuẫn gay gắt giữa thợ và bọn chủ mỏ. Cuộc tổng bãi công nổ ra tại đây có tác động mạnh mẽ toàn khu mỏ và lan rộng như một đám cháy lớn. Sau gần 10 ngày đấu tranh quyết liệt bất chấp mọi thủ đoạn lừa bịp và đàn áp dã man của địch. Cuộc bãi công đã thắng lợi vào 3 giờ chiều ngày 20/11/1936. Bọn chủ mỏ và cả bọn thống trị Pháp ra thông báo chấp nhận tất cả mọi yêu sách của cuộc bãi công. 
Sau khi công nhân Cẩm Phả kết thúc cuộc bãi công thì ngày 22/11 đến ngày 24/11 tại các mỏ Mông Dương, Hòn Gai, Cửa Ông, Bãi Cháy... Công nhân mỏ cùng lần lượt nghỉ việc để hưởng ứng. Một sự kiện có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc tổng bãi công lần này là mối quan hệ anh em gắn bó giữa những người thợ điện nhà máy điện Cọc 5 và công nhân mỏ vùng Hòn Gai - Cẩm Phả. Bất chấp sự ngăn cản của địch, công nhân nhà máy điện vẫn đòi nghỉ việc để hưởng ứng cuộc bãi công.
Trước ý chí và quyết tâm mạnh mẽ của công nhân mỏ nên sáng ngày 28/11/1936 công nhân mỏ vùng Hòn Gai, Mông Dương, Cửa Ông đã cùng giành được thắng lợi. Cuộc tổng bãi công đã toàn thắng trên một địa bàn rộng thu hút hơn 3 vạn người tham gia kéo dài gần 17 ngày căng thẳng, quyết liệt thể hiện ý chí sắt đá của những người thợ mỏ than Việt Nam.
Thắng lợi vang dội của cuộc tổng bãi công đã làm rung chuyển hệ thống cai trị của bọn thực dân xâm lược và tay sai, thúc đẩy mạnh mẽ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân cả nước trong thời kỳ 1936- 1945. Đây là cái mốc quan trọng đánh dấu bước trưởng thành của đội ngũ công nhân ngành than về ý thức chính trị, trình độ giác ngộ và đấu tranh giai cấp dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Đông dương nay là Đảng cộng sản Việt Nam.
Gần một thế kỷ đã đi qua nhưng chiến thắng của thế hệ những người thợ mỏ năm 1936 mãi mãi là niềm tự hào trong lịch sử và truyền thống của ngành than Việt Nam. Sự kiện đó như một chương mở đầu bản anh hùng ca của những người thợ mỏ được viết bằng xương máu, bằng tâm lực của các thế hệ thợ mỏ Việt Nam. 
Để ghi lại mốc son lịch sử, ngày 04/11/1982 Chủ tịch Hội đồng bộ trưởng (nay là Thủ tướng chính phủ) đã có quyết định số 292- CT chính thức công nhận ngày 12/11 hàng năm là ngày hội truyền thống của ngành than trong cả nước. Sau ngày cách mạng thắng lợi, công nhân cán bộ ngành than đã vượt qua mọi khó khăn gian khổ để khai thác và cung cấp cho đất nước hàng trăm triệu tấn than làm giầu cho Tổ quốc. Phấn khởi và tự hào về truyền thống công nhân mỏ, tự hào về các thế hệ cha anh đi trước đã anh dũng hy sinh cho cách mạng, cho Tổ quốc tạo nên một thành quả vô giá cho thế hệ hôm nay.
Tổng Công ty công nghiệp mỏ Việt Bắc- Vinacomin mà tiền thân là Công ty than III có rất nhiều cán bộ công nhân thuộc thế hệ hôm nay là con cháu của thợ mỏ Quảng Ninh. Tổng Công ty được giao nhiệm vụ quản lý khai thác các mỏ than vùng Thái Nguyên, Lạng sơn, ( trước đây bao gồm cả vùng Nghệ An, Quảng Nam)... Đặc biệt là vùng Thái Nguyên , vùng than lớn thứ hai của Tổ quốc. Phát huy truyền thống của thợ mỏ ngay từ khi các mỏ mới bắt đầu vào khai thác, công nhân mỏ vùng than Việt Bắc đã kế thừa và luôn luôn nêu cao ý chí đoàn kết đấu tranh với địch, xây dựng phong trào và cơ sở cách mạng ngay từ ngày đầu của những năm 1930, 1940. Nhiều đồng chí cán bộ lão thành cách mạng của Đảng đã về làm thợ mỏ và hoạt động cách mạng ở vùng than Thái Nguyên. Hoà bình lập lại, năm 1954 Chính phủ trở về tiếp quản Thủ đô. Ngày đầu với những phương tiện khai thác thủ công hết sức thô sơ với công nghệ là '' Đào, xúc, đục, đội '' thế mà tập thể công nhân đã lao động hết sức mình. Từ tháng 8 đến tháng 9 năm 1954 công nhân cán bộ mỏ than Quán Triều (Công ty than Khánh Hoà ngày nay) đã sôi nổi thi đua mở chiến dịch sản xuất than đặc biệt cung cấp cho Thủ đô chạy nhà máy điện thắp sáng Hà Nội những ngày đầu mới giải phóng.
 Trong chiến tranh chống Mỹ, công nhân vùng than Việt Bắc đã dũng cảm chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của địch, giữ vững sản xuất, cung cấp than cho các tỉnh vùng sâu vùng xa phát triển kinh tế.
Là một Tổng công ty khai thác than và kinh doanh đa ngành có chọn lọc trên nền sản xuất than, các mỏ than như Khánh Hòa – Thái Nguyên, Na Dương- Lạng Sơn cũng đã trải qua từ 55 đến hơn 65 năm khai thác than, đặc biệt kể từ khi thành lập Công ty than III (01/7/1980) nay là Tổng công ty công nghiệp mỏ Việt Bắc  qua gần 35 năm xây dựng và liên tục phát triển Tổng Công ty đã khai thác và cung cấp cho Tổ quốc trên 20 triệu  tấn than, bốc xúc gần 100 triệu mét khối đất đá, đào hàng nghìn  mét lò xây dựng cơ bản. Xây dựng và đưa vào sản xuất ổn định 3 Nhà máy xi măng với công suất trên 3 triệu tấn/ năm theo công nghệ hiện đại, sản phẩm đạt tiêu chuẩn Việt Nam. Vùng mỏ Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lạng Sơn có vị trí rất quan trọng đối với Tổng Công ty công nghiệp mỏ Việt Bắc. Sản lượng than hàng năm của Tổng công ty đều được khai thác ở các mỏ Núi Hồng, Khánh Hoà, Na Dương đạt sản lượng hàng triệu tấn. Vùng than Việt Bắc cũng là nơi tập trung nhiều đầu mối quan trọng về sản xuất, là nơi đào tạo rèn luyện cán bộ và công nhân kỹ thuật cung cấp cho các đơn vị sản xuất và kinh doanh trong toàn Tổng công ty.Cán bộ công nhân vùng Than Việt Bắc luôn phấn đấu phát huy truyền thống vẻ vang của những người thợ mỏ anh hùng và đã xứng đáng là công dân của quê hương cách mạng và Thủ đô kháng chiến của Tổ quốc.
  Bước vào giai đoạn phát triển mới từ năm 2010 đến 2015, Tổng công ty đã tổ chức Đại hội Đảng bộ lần thứ XII, đại hội đã đề ra nghị quyết lãnh đạo thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế, xã hội. Trong đó tiếp tục phát triển mục tiêu sản xuất và kinh doanh đa ngành có chọn lọc trên nền của sản xuất than với các chỉ tiêu chính như : Bóc đất đá mỗi năm từ 12 đến 15 triệu mét khối, sản xuất và tiêu thụ than xấp xỉ 2 triệu tấn than/năm. Sản xuất và tiêu thụ xi măng đạt 2,5 triệu tấn/năm. Doanh thu đạt trên 5 nghìn  tỷ đồng, nộp ngân sách hàng trăm tỷ đồng/năm.
 
Thợ mỏ vào ca .
 
Năm 2014, thực hiện các Nghị định của Chính phủ về việc tái cơ cấu và cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, Tổng công ty Công nghiệp Mỏ Việt Bắc đã tổ chức triển khai. Trên cơ sở đó đã sắp xếp lại các Công ty con thành Chi nhánh- Đơn vị trực thuộc, đồng thời kiện toàn lại một số đơn vị cho phù hợp với mô hình sản xuất kinh doanh mới. Hướng về mục tiêu sản xuất kinh doanh ở phía trước và căn cứ theo lộ trình phát triển của giai đoạn mới trong cả nước và ngành Than – khoáng sản Việt Nam, tập thể công nhân, cán bộ những người thợ mỏ ở vùng chiến khu Việt Bắc khi xưa sẵn mang trong mình dòng máu anh hùng của các thế hệ cha anh thuở trước, luôn luôn biết vượt khó đi lên. Tương lai đã rộng mở phía trước đang chờ đón thế hệ trẻ vươn lên, tiếp tục kế thừa thành quả đã đạt được, xây dựng và phát triển Tổng Công ty vững mạnh và liên tục phát triển theo mô hình kinh tế mới.
 
 
 
                                                             Hà Nội, tháng  11  năm 2014
 
 

 

Số lượt đọc: 4761 - Cập nhật lần cuối: 04:54 | 12/11/2014
Về trang trước Bản in Gửi mail Trang chủ