Than Na Dương: Dấu ấn của đơn vị anh hùng
Hơn 50 năm xây dựng và phát triển, Công ty TNHH MTV Than Na Dương – VVMI (Than Na Dương) đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Nếu thập niên 80 của thế kỷ XX là giai đọan thành công nhất với Than Na Dương, thì đến những năm 90 lại là thời kỳ bĩ cực nhất. Làm thế nào để Than Na Dương vượt qua những khó khăn, bắt nhịp với sự sôi động của đất nước khi nền kinh tế bắt đầu giai đoạn phát triển mới, trở thành một mỏ than có sức mạnh “lội ngược dòng”? Đó là câu chuyện dài về một đơn vị anh hùng của ngành Than – Khoáng sản Việt Nam
 
 
Ảnh: Xe máy mỏ
 
Thắp sáng vùng cao biên cương
Ngày 21/3/1959, Mỏ than Na Dương được thành lập với nhiệm vụ chính là cung cấp than cho Nhà máy xi măng Hải Phòng, phục vụ công cuộc tái thiết đất nước. Than Na Dương là loại than ngọn lửa dài, có nồng độ lưu huỳnh cao nên chỉ có thể dùng cho các nhà máy sản xuất xi măng theo công nghệ ướt và cho các nhà máy nhiệt điện với công nghệ lò tầng sôi tuần hoàn vì thế mà Than Na Dương có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự vận hành của các nhà máy xi măng Hải Phòng lúc bấy giờ. Có thể nói rằng, thời kỳ đầu đi vào sản xuất, Than Na Dương bộn bề khó khăn. Từ hạ moong để khai thác khi công nghệ khai thác còn thô sơ, lạc hậu, cho đến vận chuyển than càng khó khăn hơn do đặc tính dễ bốc cháy... Thế nhưng, dù khó khăn hay gian khổ đến đâu, CBCNV mỏ than Na Dương luôn gắng vượt qua. Đặc biệt, Than Na Dương có địa bàn rất phức tạp, không những sát vùng biên giới phía Bắc mà còn là nơi có nhiều dân tộc sinh sống. Những yếu tố này đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến Than Na Dương trong một thời gian dài.. Tuy nhiên, trong khó khăn, người thợ mỏ Than Na Dương càng thể hiện bản lĩnh kiên cường, tinh thần kỷ luật - đồng tâm. Bằng những việc làm thực tế trong lao động và đấu tranh chống giặc ngoại xâm, Than Na Dương đã triệt phá được âm mưu của địch, xây dựng được lòng tin cho nhân dân các dân tộc tỉnh Lạng Sơn. Với những đóng góp vào công cuộc giải phóng đất nước và phát huy triệt để vai trò “thắp sáng” vùng cao biên cương, ngay trong giai đoạn này, Mỏ than Na Dương đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân.
 
Từ những năm 80 – 90 của thế kỷ XX, nước ta thực hiện nhiều công trình trọng điểm như: Nhà máy Xi măng Bỉm Sơn công suất 1,2 triệu tấn/năm, công nghệ ướt của Liên Xô, Công trình Thuỷ điện Sông Đà... Lúc bấy giờ than Na Dương là nguyên liệu mang lại hiệu quả nhất cho các nhà máy, công trình. Để đáp ứng nhu cầu cho sản xuất xi măng tại Bỉm Sơn, Mỏ than Na Dương vào thời điểm này cũng được xác định là một trong những công trình đầu tư trọng điểm của Nhà nước, nên được các bộ, ngành quan tâm và đặc biệt là các chuyên gia Liên Xô (cũ) đã giúp đỡ thiết kế, lắp đặt sử dụng các thiết bị hiện đại công suất lớn. Nhằm đáp ứng nhu cầu than ngày một tăng trong khi việc khai thác ngày càng khó khăn gấp 2 đến 3 lần, một mặt, Mỏ mở rộng khai trường, mặt khác, tuyển dụng lao động và tăng cường đầu tư thiết bị cho Mỏ. Lúc này, CBCNV của Mỏ cũng được tăng cường lên đến trên 2 nghìn người cùng hàng trăm các loại xe như Komatsu, Kamaz, Kpaz... Thời điểm này, Mỏ đã có nhiều sáng kiến trong sản xuất được ứng dụng, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Và giai đoạn này (1980 -1990) than tiêu thụ của Than Na Dương vượt qua ngưỡng 130 nghìn tấn. Đây được coi là thời hoàng kim nhất của Than Na Dương.  
 
Bước ngoặt lịch sử
Vào thập kỷ 90, Nhà máy Xi măng Hải Phòng chuyển đổi công nghệ nên ngừng tiêu thụ than của Na Dương. Tiếp theo là Nhà máy Xi măng Bỉm Sơn nâng cấp công nghệ cũ sang công nghệ mới theo phương pháp khô, cũng không dùng đến than Na Dương nữa. Sự chuyển đổi, nâng cấp về công nghệ làm xi măng đã tạo nên bước ngoặt cho ngành công nghiệp xi măng, song lại đẩy Mỏ than Na Dương đến nguy cơ phải đóng cửa. Thời điểm này, vấn đề nan giải nhất của Mỏ than Na Dương là làm thế nào để giữ ổn định sản xuất và đảm bảo đời sống cho CBCNV. Dù không muốn, Mỏ vẫn phải cắt giảm lao động. Tiếp theo là phải cử cán bộ đi tìm kiếm thị trường, làm thêm một số nghề khác như: sản xuất gạch, ngói, gốm sứ, đá xẻ... Đây là giai khó khăn nhất trong suốt hơn 40 năm sản xuất và xây dựng của Mỏ. Cuộc sống của hơn 2 nghìn cán bộ công nhân bị xáo trộn, nguy cơ đóng cửa mỏ như đã cầm chắc trong tay, nhưng rồi, với ý chí mạnh mẽ được hun đúc trong suốt 4 thập kỷ vừa sản xuất, vừa chiến đấu, tập thể Than Na Dương đã đồng tâm, hợp lực tìm cách tháo gỡ.
 
 
Ảnh: Toàn cảnh khai trường
 
Nhằm giải quyết khó khăn cho mỏ than Na Dương, lãnh đạo Công ty Than Nội địa - nay là Tổng công ty Công nghiệp mỏ Việt Bắc (VVMI) đã quyết định xây dựng Nhà máy xi măng La Hiên. Nhà máy Xi măng La Hiên đi vào hoạt động đã giải quyết số lượng lớn lao động của Mỏ than Na Dương. Chính giai đoạn này là tiền đề cho chiến lược “Phát triển sản xuất kinh doanh đa ngành trên nền sản xuất than” của Công ty Than Nội địa. Đây cũng là giai đoạn Than Na Dương bắt đầu công cuộc tái thiết đậm nét vai trò, vị trí và hình ảnh của một người anh hùng tưởng đã ngủ vùi trong chiến thắng. 
Một nhà máy xi măng cũng chưa thể cứu vãn được tình thế của Mỏ than Na Dương lúc bấy giờ. Trước nguy cơ phải đóng cửa Mỏ than Na Dương, hàng ngàn lao động sẽ mất việc làm, kinh tế - xã hội của một tỉnh sẽ bị ảnh hưởng, Công ty Than Nội địa và Tổng công ty Than Việt Nam đã mạnh dạn lập đề án xây dựng một nhà máy nhiệt điện sử dụng than có nồng độ lưu huỳnh cao tại Na Dương. Đề án được sự ủng hộ mạnh mẽ của Chính phủ, của Tỉnh uỷ, UBND tỉnh. Dự án Nhà máy Nhiệt điện Na Dương được Chính phủ phê duyệt với tổng mức đầu tư 124 triệu USD, Dự án được khởi công vào đầu quý II/2002 và đến cuối năm 2004, Nhà máy Nhiệt điện Na Dương chính thức phát điện thương phẩm. Cùng với đó là khởi công xây dựng nhà máy điện, Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam cũng phê duyệt Dự án đầu tư mở rộng mỏ than Na Dương để cung cấp đủ nguồn than cho sản xuất điện. Từ đây, một giai đoạn mới của mỏ than Na Dương được mở ra. Đến tháng 01/2006, Xí nghiệp than Na Dương đã chuyển đổi thành Công ty TNHH MTV Than Na Dương – VVMI. 
 
Ghi thêm thành tích
Từ khi chuyển đổi, Công ty không ngừng thu hút nhiều cán bộ giỏi, công nhân có tay nghề cao về làm việc, đồng thời tích cực đầu tư thiết bị hiện đại có công suất lớn. Đây là giai đoạn tiền đề nhằm chuẩn bị tốt các trang thiết bị để chuẩn bị cung cấp than cho Dự án nhiệt điện Na Dương. Cuối năm 2004, Nhà máy Nhiệt điện Na Dương đi vào vận hành như một vị cứu tinh của Than Na Dương trong những năm đầu thế kỷ XXI. Tính ra mỗi năm, Mỏ than Na Dương cung cấp cho Nhà máy Nhiệt điện Na Dương gần 600.000 tấn than sạch. Cùng với đó là sự nỗ lực trong sản xuất kinh doanh của tập thể CBNVLĐ nên đã ghi thêm vào trang sử mới của mình những con số khá ấn tượng: Giai đoạn 2005-2010, đã bóc xúc  24,3 triệu m3 đất đá; sản xuất và tiêu thụ than sạch đạt  3,2 triệu tấn, vượt 8,5%; doanh thu đạt trên 1.110,5 tỷ đồng, vượt 9%; nộp ngân sách gần 90,2 tỷ đồng, vượt 60,3%; lợi nhuận 52,4 tỷ đồng, vượt 213,8%, thu nhập bình quân người lao động đạt trên 4.500.000đ/ người/ tháng.Từ thành công của Dự án Than – Điện Na Dương, Vinacomin sẽ tiếp tục đầu tư dự án xây dựng dây truyền 2 Nhà máy Nhiệt điện Na Dương với công suất 100 MW và sẽ đi vào hoạt động vào năm 2018 góp phần ổn định năng lượng quốc gia theo sơ đồ điện VII đã được chính phủ phê duyệt. Theo đó, quy mô của mỏ than Na Dương sẽ phải phát triển theo yêu cầu mới là: sản lượng than hàng năm đạt 1,2 triệu tấn, bóc từ 10 – 18 triệu m3 đất đá. 
Cùng với phát triển nguồn nhân lực có chất lượng, công tác đầu tư trang thiết bị, phương tiện máy móc hiện đại phục vụ cho việc khai thác, vận chuyển luôn được chú trọng, coi đó là đòn bẩy nâng cao năng suất lao động, giải phóng sức lao động. Chỉ tính từ năm 2006 đến năm 2009, Than Na Dương đã đào tạo, bồi dưỡng hơn 500 lượt người về công tác chuyên môn nghiệp vụ, nghiệp vụ quản lý, cử cán bộ công nhân đi học tại các hệ cao đẳng, đại học. Đến nay, Than Na Dương có đội ngũ cán bộ, công nhân gần 800 người, trong đó, trình độ đại học 121 người, trình độ cao đẳng 29 người, công nhân kỹ thuật 495 người, còn lại là trình độ sơ, trung cấp. Cùng với đó, Than Na Dương đã thực hiện đầu tư với tổng giá trị là 165,263 tỷ đồng, trong đó, đầu tư mua sắm thiết bị 151,746 tỷ đồng, đầu tư xây dựng cơ bản 13,517 tỷ đồng. 
 
Còn mãi những truyền thống
Có được thành quả đáng ghi nhận như ngày hôm nay, không thể không nói đến vai trò lãnh đạo của Đảng bộ Mỏ than Na Dương. Mặc dù nằm trên địa bàn vùng có nhiều đồng bào dân tộc sinh sống, nhận thức còn hạn chế đời sống nghèo nàn lạc hậu, các hủ tục vẫn còn nặng nề, lại sát với vùng biên giới,... với tinh thần xây dựng khối đoàn kết thống nhất trong dân mà Mỏ luôn nhân được sự đồng thuận của các cấp chính quyền và nhân dân các dân tộc ở địa phương. Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, qua nhiều biến động của nền kinh tế, Đảng bộ Than Na Dương vẫn giữ vững vai trò lãnh đạo của mình, không ngừng nâng cao sức chiến đấu, xứng đáng là lá cờ đầu của Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn.
Chặng đường hơn 50 năm xây dựng và phát triển của Than Na Dương đã thấm đẫm mồ hôi và xương máu của các thế hệ cán bộ công nhân nơi đây. Thấm nhuần lời dạy của Bác dành cho cán bộ công nhân ngành Than, Mỏ than Na Dương trước đây và bây giờ là Công ty TNHH MTV Than Na Dương – VVMI đã và đang tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong công cuộc CNH, HĐH đất nước. Từ việc cung cấp hàng triệu tấn than cho các nhà máy xi măng trong những ngày đầu xây dựng đất nước đến nay, Công ty TNHH MTV Than Na Dương – Vinacomin đã trở thành một doanh nghiệp năng động, sáng tạo và tiếp tục thể hiện vai trò không thể thiếu đối với kinh tế của tỉnh, một thành viên “cứng” trong VVMI và Vinacomin.
Trong mỗi chặng đường lịch sử, Than Na Dương đều ghi những dấu ấn cho riêng mình, dù phải trải qua nhiều khó khăn thử thách có những lúc chênh vênh bên bờ vực thẳm nhưng Than Na Dương đã từng bước vượt qua, ổn định và phát triển bền vững, đó chính là sự nỗ lực đồng tâm, chung sức của các thế hệ tập thể Than Na Dương trong quá trình phấn đấu bền bỉ, đầy gian khổ với một ý chí quyết tâm xây dựng và phát triển Than Na Dương ngày càng lớn mạnh!
 
Đào Hữu Tu - Tổng giám đốc VVMI -Chủ tịch Công ty Than Na Dương
 
Số lượt đọc: 5979 - Cập nhật lần cuối: 00:52 | 07/11/2011
Về trang trước Bản in Gửi mail Trang chủ